در بازار داغ خرید و فروش‌های آنلاین برای کلاهبرداری اینترنتی کمین کرده‌اند و منتظر کوچک‌ترین اشتباه از طرف شما هستند تا کلاه شما را بردارند. ممکن است موجه به نظر برسند و تشخیص آنها از فروشندگان واقعی سخت باشد ولی همیشه راهی برای گرفتن مچ آنها وجود دارد. وقتی پرداخت امن وجود نداشته باشد سر و کله کلاهبردارها پیدا می‌شود.

روش‌های زیر، پرکاربردترین روش‌های این کلاهبرداران است.

۱. کلاهبرداری اینترنتی با ایجاد درگاه پرداخت جعلی یا فیشینگ (phishing)

یکی از روش‌های کلاهبرداری اینترنتی این است که کلاهبرداران شما را به سمت سایت‌ها و درگاه‌های پرداخت جعلی هدایت می‌کنند تا اطلاعات شما را سرقت کنند.

بیشترین آمار  کلاهبرداری اینترنتی در ایران مربوط به فیشینگ است. در این روش، کلاهبرداران شما را متقاعد می‌کنند که اطلاعات حساب بانکی خود را در اختیار آنها قرار دهید. مثلا به شما ایمیلی مشابه ایمیل بانکتان یا پیامکی حاوی لینک می‌فرستند و در آن از شما می‌خواهند برای تایید شماره حساب یا اطلاعات شخصی‌تان وارد این وبسایت شوید. با کلیک روی لینکی که برایتان فرستاده‌اند وارد سایتی مشابه بانک می‌شوید و اطلاعات کارت بانکی‌تان را وارد می‌کنید و آنها با این اطلاعات به حساب بانکی شما دست پیدا می‌کنند.

ممکن است شما تبلیغی روی یک وبسایت مشاهده کنید که تخفیف بسیار خوبی روی یک کالا گذاشته است. برای خرید وسوسه می‌شوید و روی آن کلیک می‌کنید. همه چیز طبیعی به نظر می‌رسد. موقع پرداخت، به سایت پذیرنده ارجاع داده می‌شوید که از شما اطلاعات حسابتان را می‌خواهد. شما دقت نکردید که این وبسایت پرداخت، دارای نشان اینماد هست یا نه و آیا شما از طریق شاپرک پرداخت انجام داده‌اید یا نه. چند راه چاره برای مقابله با فیشینگ وجود دارد:

چگونه با تشخیص درگاه پرداخت جعلی طعمه کلاهبرداری اینترنتی نشویم

۱. دقت به حروف دامنه سایت پرداخت

نام بانک خود را سرچ کنید و آدرس اصلی وبسایت آن را ببینید. URLبانک خود را با URL لینکی که از ایمیل دریافت کرده‌اید مقایسه کنید. تفاوت حتی یک حرف، نشان دهنده تقلبی بودن آن وبسایت است.

دقت کنید تا آدرس دامنه‌ای که به شما نشان داده می‌شود جعلی نباشد تا بوسیله فیشینگ گرفتار کلاهبرداری اینترنتی نشوید.

۲. وجود پروتکل امن در ابتدای آدرس سایت

توجه کنید که آدرس درگاه پرداخت اینترنتی صرفاً و بدون هیچ حرف یا علامت اضافه و کم، با کلمه https شروع و صرفاً با عبارت .shaparak.ir (دات شاپرک دات آی آر) به پایان برسد. وجود https شرط لازم است ولی کافی نیست!

به تصویر زیر توجه کنید. در هنگام پرداخت اینترنتی حتما چک کنید که آدرس آن با یکی از این ۱۳ آدرس کاملا مطابقت داشته باشد.

آدرس‌های معتبر درگاه شاپرک برای جلوگیری از کلاهبرداری اینترنتی
این ۱۳ دامنه تنها آدرس‌های معتبر شاپرک برای پرداخت اینترنتی هستند.

۳. استفاده از رمز پویا یا یک بار مصرف

استفاده از رمز دوم یک‌بار مصرف یا رمز پویا تا حد زیادی جلوی این نوع کلاهبرداری را می‌گیرد. توصیه می‌کنیم رمز خود را نزدیک زمان انقضای آن وارد کنید چون گاهی کلاهبرداران قادر به دسترسی به رمز پویا هستند و شما با این کار، زمان را برای آنها محدود می‌کنید.

۴. ورود اطلاعات اشتباه!

درگاه‌های جعلی توانایی تشخیص اطلاعات غلط را ندارند. در درگاه واقعی بانک اگر شما هر کدام از اطلاعات کارت بانکی خود مثل تاریخ انقضا یا رمز دوم را اشتباه وارد کنید بانک به شما اخطار می‌دهد. پس یک بار، یکی از اطلاعات خود را اشتباه وارد کنید و درستی درگاه بانکی را محک بزنید!

۵. بارگذاری مجدد صفحه

کیبورد مجازی را نگاه کنید و ترتیب اعداد آن را ببینید، صفحه را رفرش کنید. ترتیب اعداد کیبورد مجازی باید تغییر کند، اگر تغییر نکرد این صفحه پرداخت جعلی است.

۶. استفاده از افزونه ضد فیشینگ

افزونه‌هایی هستند که روی مرورگر شما نصب می‌شوند و در صورت جعلی بودن صفحه پرداخت هشدار می‌دهند.

۲. کلاهبرداری اینترنتی در فروشگاه‌های نامعتبر

در  کانال‌های تلگرامی، صفحه‌های اینستاگرامی و وب‌سایت‌های زیادی، کار خرید و فروش کالا انجام می‌شود. بسیاری از آنها فروشندگان واقعی هستند ولی شکایت‌های بسیاری از این صفحات مجازی هر روزه در پلیس فتا ثبت می‌شود.

آنها مارک‌های معروف را تبلیغ می‌کنند و عکس اجناس اصل را در صفحه خود قرار می‌دهند. گاهی به صورت حراج آنها را با قیمتی بسیار پایین عرضه و شما را وسوسه می‌کنند تا خرید کنید. شما مثل یک خرید عادی پول را کارت به کارت می‌کنید ولی خبری از کالا نمی‌شود. در بهترین حالت، جنس را هم تحویل می‌گیرید اما این کالا، آن چیزی نیست که در تصویر دیده بودید. شما جنس فیک و بی‌کیفیت خریده‌اید و حالا دستتان به هیچ جا بند نیست، کسی هم دیگر پاسخگوی شما نیست. کاش می‌توانستید قبل از پرداخت پول، جنس را از نزدیک ببینید، نه؟

راه چاره: از فروشگاه‌های شناخته شده خرید کنید که دارای نشان اعتماد یا «اینماد» هستند. همچنین می‌توانید امنیت خرید و فروش‌های خود را با سامانه‌ داد و ستد ایمن سپارکس تضمین کنید. گول تعداد زیاد فالوور یا اعضای کانال را نخورید. در وبسایت‌ها هم قسمت مقررات و قوانین را بخوانید و ببینید شرایط تعویض یا پس گرفتن  کالا دارند یا نه. برندهای معروف و شناخته شده را هیچ کس با یک‌هشتم قیمت نمی‌فروشد. همیشه این ضرب المثل را به خاطر داشته باشید: هیچ گرانی، بی حکمت و هیچ ارزانی بی علت نیست!

۳. کلاهبرداری اینترنتی با دریافت وجه در ازای خدمات رایگان

خدماتی مانند گذاشتن آگهی فروش اجناس دست دوم در سرویس‌هایی مانند دیوار یا استخدام شدن از طریق سایت‌های کاریابی مثل جابینجا رایگان است. اگر  پیامکی دریافت کردید مبنی بر اینکه برای استخدام شدن باید پولی بپردازید یا برای گذاشتن آگهی در دیوار ملزم به پرداخت پول هستید، باید شک کنید تا طعمه کلاهبرداری اینترنتی نشوید.

دریافت جایزه بانک یا قرعه‌کشی‌های فروشگاه‌ها رایگان است. قبل از واریز  پول به امید دریافت جایزه، از بانک یا آن فروشگاه تحقیق کنید. نگران نباشید، اگر جایزه‌ای برده باشید آن را به این راحتی به کسی دیگر نمی‌دهند! 

۴. کلاهبرداری اینترنتی با ارائه خدمات ممنوعه و غیرقانونی

کلاهبرداری اینترنتی با ارائه خدماتی که یا ممنوع هستند یا به حریم خصوصی افراد مربوط است.

کلاهبرداران با ارائه خدماتی که یا ممنوع هستند یا به حریم خصوصی افراد مربوط است، اقدام به کلاهبرداری می‌کنند. فعالیت سایت‌های شرط بندی یا قمار در کشور ما ممنوع است و کسانی که مشتری این سایت‌ها هستند پول‌های زیادی جابه‌جا می‌کنند و همین بستری است برای کلاهبرداری. این سایت‌ها ممکن است در ابتدا مبالغ کمی را به حساب شما واریز کنند تا اعتماد شما را جلب کنند ولی بعد از اینکه پول بیشتری وسط گذاشتید کلاه شما را برمی‌دارند! چون فعالیت کاربران، غیرقانونی و مشمول مجازات است عملا شکایت از این کلاهبرداران موجب احساس ترس در افراد می‌شود و از خیر آن می‌گذرند. در مورد سایت‌های غیراخلاقی یا دوست‌یابی و همسریابی هم همین‌طور است و چون افراد از ریخته شدن آبروی خود می‌ترسند معمولا شکایت نمی‌کنند.

راه چاره: فقط می‌توان گفت که سراغ کارهای ممنوع نروید و به دنبال پول بادآورده نباشید که با باد هم برود! غیر از این، می‌توانید به پلیس فتا شکایت کنید تا لااقل افراد بیشتری قربانی کلاهبرداری اینترنتی نشوند. 

۵. کلاهبرداری اینترنتی از طریق خیریه‌های جعلی

استفاده از حس انسان دوستی و کمک به نیازمندان شگرد دیگر کلاهبرداران اینترنتی است. آنها با برانگیختن حس انسان دوستی شما به‌خصوص در مواقع بلایای طبیعی شماره حساب‌هایی منتشر می‌کنند یا تماس تلفنی می‌گیرند و به نام خیریه از شما پول می‌گیرند. حتی ممکن است به محل سکونت شما هم مراجعه کنند و با ظاهری موجه و حتی فرم چاپ شده و کارت شناسایی (البته جعلی)، خود را مامور موسسه خیریه جا بزنند. احتمالا معذب می‌شوید و کمکی هرچند اندک می‌کنید. آنها با این ترفند از صدها نفر پول دریافت می‌کنند و هیچ ‌کس هم متوجه نمی‌شود که کلاهبرداری صورت گرفته است.

راه چاره: معمولا خیریه‌ها از این طریق کمک‌های مردمی جمع‌آوری نمی‌کنند. خیریه‌های معتبر سایت و دفتر مشخص دارند و بر فعالیت آنها نظارت می‌شود. کمک‌های خود را به خیریه‌های شناخته شده بدهید و از اینکه به این افراد «نه» بگویید دچار عذاب وجدان نشوید!

۶. کلاهبرداری اینترنتی با دستگاه کارتخوان جعلی

روش‌های دیگری هم برای کلاهبرداری اینترنتی  وجود دارد که باید مراقب آنها باشید مثل دستگاه‌های جعلی پوز.

روش‌های دیگری هم برای خالی کردن حساب بانکی وجود دارد که باید مراقب آنها باشید مثل دستگاه‌های جعلی پوز. به این دستگاه‌ها «اسکیمر» می‌گویند که بسیار شبیه به دستگاه‌های پوز است. وقتی کارت شما در این دستگاه قرار می‌گیرد در حقیقت انگار در دستگاه کپی قرار گرفته است و یک نسخه از روی آن ساخته می‌شود. وقتی رمز خود را به فروشنده اعلام می‌کنید او می‌تواند با در دست داشتن کپی کارت شما و رمز ، حساب شما را خالی کند.

راه چاره: رمز را خودتان وارد کنید. حتی اگر دستگاه، اسکیمر هم باشد، کلاهبردار بدون دانستن رمز شما نمی‌تواند پولی برداشت کند. دستگاه کارتخوان را فقط در صورتی استفاده کنید که جلوی چشم خودتان باشد. از فروشندگانی که به صورت موقت در جایی هستند خرید نکنید یا در این مواقع از پول نقد یا اپلیکیشن‌های بانکتان برای کارت به کارت استفاده کنید.

۷. کلاهبرداری اینترنتی و تلفنی با استفاده از عابربانک

در این روش کلاهبرداران با برقراری تماس تلفنی و پیدا کردن طعمه مناسب، به بهانه‌های مختلف مانند برنده شدن در قرعه کشی یا وام یا سفرهای زیارتی، افراد را به پای عابر بانک می‌کشانند یا وانمود می‌کنند از برنامه‌ای رادیویی تماس گرفته‌اند.  آنها اطلاعات حساب شما را با ترفندهای خاص می‌گیرند یا از شما می‌خواهند مبلغی را واریز کنید تا جایزه را دریافت کنید. آنها معمولا افراد سالمند یا ناآگاه را هدف کلاهبرداری قرار می‌دهند و از اعتقاد مذهبی آنها سوءاستفاده می‌کنند.

راه چاره: تحت هیچ شرایطی رمز دوم خود را پای تلفن اعلام نکنید. به افراد سالمند آگاهی رسانی کنید تا اطلاع حسابشان را به کسی اعلام نکنند و به هیچ عنوان برای دریافت جایزه به عابربانک مراجعه نکنند.

پلیس فتا مسئول رسیدگی به شکایت از کلاهبرداری اینترنتی است. در صورتی که مورد سوءاستفاده قرار گرفتید شکایت کنید ولی با توجه به زیاد بودن شکایت‌ها و طولانی شدن روند رسیدگی، بهتر است با رعایت نکات ساده‌ ولی کاربردی و استفاده از روش‌های امن خرید آنلاین، از کلاهبرداری اینترنتی پیشگیری کنید و تجربه‌ای خوب و ایمن از خرید داشته باشید.

این نوشته هم درباره کلاهبرداری اینستاگرامی به شما کمک بیشتری خواهد کرد.